Ogłoszenie upadłości konsumenckiej dla wielu osób wiąże się z obawami o prywatność i ochronę danych osobowych. W tym wpisie postaram się odpowiedzieć na pytanie, jakie dane osoby zadłużonej mogą zostać ujawnione? Gdzie? Komu? oraz przez jaki czas?
Wniosek o ogłoszenie upadłości składany przez osobę zadłużoną do Sądu zawiera szereg informacji stanowiących dane osobowe, w tym dane wrażliwe (np. dotyczące stanu zdrowia). Złożony przez osobę zadłużoną wniosek nie jest publicznie jawny. Dostęp do treści wniosku posiada co do zasady wyłącznie Sąd oraz wnioskodawca.
Publicznie ujawniana jest natomiast sama informacja o złożeniu wniosku o ogłoszenie upadłości, w tym imię, nazwisko oraz PESEL osoby, która złożyła wniosek. Te informacje ujawniane są w drodze obwieszczenia publikowanego w Krajowym Rejestrze Zadłużonych (KRZ). Zgodnie z art. 221 ust. 4 ustawy Prawo upadłościowe, każdy ma dostęp do danych zawartych w obwieszczanych w Rejestrze postanowieniach, zarządzeniach, dokumentach i informacjach, co oznacza, że poprzez KRZ każdy może odnaleźć informacje o złożonym przez danę osobę wniosku, przy czym – o ile poszukiwana jest informacja o konkretnej osobie, to znalezienie informacji wymaga wskazania nr PESEL poszukiwanej osoby.
Po ogłoszeniu upadłości w KRZ zamieszczana jest informacja o wydanym przez Sąd postanowieniu o ogłoszeniu upadłości. Obwieszczenie o ogłoszeniu upadłości zawiera imię, nazwisko, PESEL, a także adres zamieszkania osoby, która złożyła wniosek o ogłoszenie upadłości.
W toku postępowania po ogłoszeniu upadłości ujawnieniu w KRZ podlegają również informacje o majątku, który wchodzi w skład masy upadłości (np. dane ewidencyjne nieruchomości).
Obwieszczeniu podlega również informacja o sposobie zakończenia postępowania, w tym o ustaleniu planu spłaty, umorzeniu zobowiązań bez ustalania planu spłaty, odmowie ustalenia planu spłaty.
W praktyce problematyczne bywa wtórne wykorzystywanie informacji o upadłości, np. przez pracodawców, kontrahentów czy podmioty z branży windykacyjnej. Należy podkreślić, że:
Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 2.12.2025 r., III OSK 1109/25, wskazał, iż Biuro Informacji Kredytowej (BIK) nie ma prawa przetwarzać danych osobowych związanych z ogłoszeniem upadłości konsumenckiej, które pozyskało samodzielnie z oficjalnego dziennika urzędowego.
W przedmiotowej sprawie BIK pozyskał z MSiG (miejsce publikacji obwieszczeń przed wprowadzeniem KRZ) informacje o upadłości danej osoby, które zamierzał przetwarzać 10 lat. Osoba, której dane zostały pobrane uznała tę sytuację za naruszenie prawa, które zgłosiła do Urzędu Ochrony Danych Osobowych.
W toku postępowania BIK podnosiło, że dane dotyczące ogłoszenia upadłości konsumenckiej są przetwarzane także w celach statystycznych. Podstawą ich przetwarzania w tym przypadku jest prawnie uzasadniony interes administratora wynikający z prawa bankowego. A konkretnie dostarczanie bankom analiz pozwalających ocenić jakość polityki kredytowej i trendy oraz identyfikować zagrożenia płynące z zachowań kredytowych.
Ta argumentacja nie przekonała prezesa UODO, który nakazał usunięcie danych osobowych upadłej konsumentki jako przetwarzanych bez podstawy prawnej.
Jednym z fundamentów upadłości konsumenckiej jest zasada „fresh start”, czyli umożliwienie dłużnikowi nowego początku. Nadmierne lub nieuzasadnione rozpowszechnianie informacji o upadłości może tę zasadę podważać, prowadząc do wykluczenia społecznego lub zawodowego.
Dlatego ochrona danych osobowych osoby, która ogłosiła upadłość konsumencką, powinna być postrzegana nie jako przeszkoda dla postępowania, lecz jako jego istotne uzupełnienie, gwarantujące zachowanie równowagi między interesem publicznym a prawem do prywatności.
Wojewódzki Sąd Administracyjny (WSA) w Warszawie wyrokiem z dnia 11 lutego 2025 r. sygn. akt II SA/Wa 1736/24 uznał, że informacja dotycząca upadłości konsumenckiej uczestniczki postępowania nie należy co do zasady do kategorii tajemnicy bankowej. BIK zaś nie udowodnił, że sporne dane pozostają w jakimkolwiek związku z jakąś czynnością bankową. Zaś nawet najszlachetniejsze intencje zdaniem WSA nie zmieniają tego, że w świetle podstawy prawnej umożliwiającej powołanie BIK nie może on gromadzić, przetwarzać i udostępniać spornych danych.
BIK złożył skargę kasacyjną od wyroku WSA, przy czym skarga została oddalona, a NSA potwierdził słuszność stanowiska WSA. NSA zauważył, że istota sprawy sprowadza się do tego, czy możliwe jest przetwarzanie danych osobowych pozyskanych samodzielnie przez BIK na podstawie art. 6 ust. 1 lit. f RODO, i to takich, które nie mają związku z żadną czynnością bankową czy zobowiązaniem. NSA stanął na stanowisku, że przetwarzanie danych osobowych stanowi ograniczenie konstytucyjnych praw wolnościowych jednostki z art. 47 i 51 Konstytucji RP, a w świetle ustawy zasadniczej jest to dopuszczalne wyłącznie w sytuacjach szczegółowo wskazanych przez ustawę.
BIK może zatem przetwarzać dane osobowe w ramach działalności wyznaczonej art. 105 ust. 4 prawa bankowego w celu, w jakim informacje te są potrzebne w związku z wykonywaniem czynności bankowych oraz określonych metod i modeli z rozporządzenia nr 575/2013. Niemniej może to nastąpić w zakresie danych z art. 105a ust. 4 prawa bankowego.
NSA doszedł zaś do przekonania, że art. 105 ust. 4 prawa bankowego wyłącza możliwość przetwarzania innych danych niż te z art. 105a ust. 4. Jeśli zatem prawo bankowe dopuszcza możliwość przetwarzania konkretnych danych dla konkretnie wskazanych w nim celów przez BIK, to oznacza to zakaz przetwarzania innych danych dla ich realizacji w oparciu o art. 6 ust. 1 lit. f RODO. NSA podkreślił, że przepisy ograniczające prawa i wolności muszą być interpretowane ściśle. To bowiem ustawodawca decyduje, w jaki sposób i w jakich przypadkach można ograniczyć prawa i wolności. I nie ma tu pola manewru dla interpretatora.
Ogłoszenie upadłości konsumenckiej nie pozbawia osoby fizycznej ochrony wynikającej z przepisów o danych osobowych. Choć jawność postępowania jest konieczna, nie oznacza ona pełnej rezygnacji z prywatności. Zarówno organy publiczne, jak i inne podmioty uczestniczące w postępowaniu, powinny pamiętać, że upadłość nie jest równoznaczna z utratą prawa do ochrony danych osobowych.
Zapraszam na konsultację, w trakcie której postaram się wyjaśnić wszelkie zawiłości postępowania.
Każda relacja zaczyna się od pierwszego kontaktu. Możesz do mnie zadzwonić lub napisać SMS bądź wiadomość e-mail.
Możesz również skorzystać z formularza kontaktowego zamieszczonego po prawej stronie.
Telefony odbieram w dni robocze od 10:00 do 18:00. Jeśli nie odbiorę lub nie odpisuje od razu, to najpewniej pomagam w tym czasie innej osobie, a do Ciebie odpiszę lub oddzwonię w późniejszym terminie.
Aleja Wyzwolenia nr 70 lok. B112
71-506 Szczecin
Silver Office I wejście F